2012-10-22

ل دھوکێ روژا جیھانی یا بەرھنگاریا توند وتیژیا دژی ژنان دێ ھێتە ساخکرن



کوردیو ـ دھوک ـ ئیبراھیم دێرگژنیکی


د کومبوونەکێ دا رێڤەبەریا دویڤچوونا توند و تیژیێ دژی ژنان ل پارێزگەھا دھوکێ دگەل چەند سازیێت حکومی و مەدەنی بەحس ل ئامادەکاریێت ساخکرنا روژا جیھانی یا بەرھنگاریا توند و تیژیێ دژی ژنان ھاتە کرن و ل بەرە چەندین چالاکی بێنە ئەنجامدان و چەند دەزگەھێت راگەھاندنێ ژی بھێنە خەلاتکرن.

د کومبونا رێڤەبەریا دویڤچوونا توند و تیژیێ دژی ژنان یا چەندین سازیێت حکومی و جڤاکێ سڤیل ئامادەبوین، ئه‌وا روژا ئێك شه‌مبى رێكه‌فتى 20.10.2012 ێ ل هولا جڤاتا پارێزگه‌ها دهوكێ هاتيه‌ سازكرن، ئاماژە ب بەرنامێ ساخکرنا روژا جیھانی یا بەرھنگارییا توند و تیژیێ دژی ژنان ھاتە کرن.


 نەقیب سامی جەلال رێڤەبەرێ گشتی یێ رێڤەبەریا دویڤچوونا توند و تیژیێ دژی ژنان دیارکر پشتی ژ لایێ لجنەکا تایبەت ڤە دھێنە دەستنیشان کرن، ھژمارەکا دەزگەھێت راگەھاندنێ یێت گرنگی داینە بابەتێ بەرھنگاریا توند و تیژیێ دژی ژنان و پرسێت ژنان، دێ ھێنە خەلاتکرن وەک ھاندانەک و پشتەڤانیەک بۆ کارێ وان.

ھەر ل دور چالاکیێت ساخکرنا روژا جیھانی یا بەرھنگاریا توند و تیژیێ دژی ژنان، نەقیب سامی ئاماژە پێکر دێ چەند ھەوێت ھشیارکرنێ بۆ گەنجان و ژنان و قوتابیان ھێنە ئەنجام دان زێدەباری ھژمارەکا سمیناران دڤێ دەربارێ دا.

2012-10-04

ئێكه‌م كاروانێ حه‌جیێت دهوكێ گه‌هشته‌ مه‌دینێ

اول قافله‌ حجاج دهوك تصل الى المدينة المنورة


كوردیو ـ دهوك ـ ئیبراهیم دێرگژنیكی

پشتی شڤێدى به‌رى سپێدێ ئێكه‌م كاروانێ حه‌جیێت دهوكێ چونه‌ هه‌ولێری و ل ئێڤاریا ئه‌ڤرو ب فروكخانه‌یا نیڤده‌وله‌تی یا هه‌ولیرێ به‌ره‌ف عه‌ربستانا سعودیێ كه‌تنه‌ رێ ژبۆ ئه‌داكرنا مه‌ناسكێت حه‌جا ئه‌ڤ ساله‌ و ژێده‌ره‌كى ژ رێڤه‌به‌ریا حه‌ج و عومرا دهوكێ ب كوردیو راگه‌هاند حه‌جیێت دهوكێ گه‌هشتینه‌ مه‌دینێ.

ئێكه‌م كاروانێ حه‌جیێت دهوكێ دگه‌هنه‌ مه‌دینا مونه‌وه‌ر پشتى ئه‌ڤرو ئێڤارى برێكا فروكخانه‌یا نیڤده‌وله‌تى یا هه‌ولێرێ چوینه‌ وه‌لاتێ سعودیێ ژبۆ ئه‌نجامدانا مه‌ناسكێت حه‌جا ئه‌ڤ ساله‌دا، شه‌مسه‌ددین تاهر شوشی رێڤه‌به‌رێ حه‌ج و عومرێ ل دهوكێ بۆ كوردیو گوت "كاروانێ ئێكێ یێ حه‌جیێت دهوكێ ل روژا چارشه‌مبی سێى هه‌یڤا ده‌ه، به‌ره‌ڤ عه‌ره‌بستانا سعودیێ چوون، كاروانێ ئێكێ یێ پێكهاتی بوو ژ 420 حه‌جیان هه‌می ژی ژ سه‌نته‌رێ پارێزگه‌هێ نه‌، هه‌روه‌سا هه‌ر سێ روژان كاروانه‌كێ دى دێ چیت، روژا شه‌مبیا بهێت دێ كاروانه‌كێ دى چیت ئه‌وژی پێكهاتینه‌ ژ 420 كه‌سان، كاروانێ سیێ و یێ دوماهیێ پێكهاتینه‌ ژ 196 كه‌سان ئه‌وژی رۆژا سێشه‌مبیا بهێت دێ برێكه‌ڤن.

رێڤه‌به‌رێ حه‌ج و عومرا دهوكێ راگه‌هاند "حه‌جیێت ئه‌ڤ ساله‌ پێكهاتینه‌ ژ 1033 حه‌جیان دگه‌ل ستافه‌كێ خزمه‌تگوزاری ژ 52 كه‌سان پێكهاتیه‌، ئه‌وژی وه‌كو نوژدارێت پزیشكى و ماموستایێت ئاینی و فه‌رمانبه‌رێت كارگێرى و حه‌مله‌دار و هاریكارێت وان.

شوشی ئاماژه‌ پێكر حه‌جیێت دهوكێ ئه‌ڤ شه‌ڤه‌ گه‌هشتینه‌ مه‌دینێ و ئه‌وژی دیاركر "پێشوه‌خت به‌رهه‌ڤى هاتینه‌ كرن، لجنه‌ك چوینه‌ فروكخانێت جده‌ و مه‌دینێ ژبۆ پێشوازیا وان، هه‌مى به‌رهه‌ڤى بو هاتینه‌ كرن.


ا.د

2012-10-03

مخابن حوكمه‌تێ خو ل گه‌نجان نه‌كریه‌ خودان و هێشتا ته‌مبه‌لتر كرینه‌



راپورت: گاڤ پرێس ـ ئیبراهیم دێرگژنیكی
راددێ هه‌ستكرنا گه‌نجان ب به‌رپرسیاریێ و ئه‌و هوكارێت دبنه‌ ئه‌گه‌ر ئه‌ڤ هه‌سته‌ یا لاواز بیت و ل ئاستێ پێدڤی نه‌بیت و چه‌وانیا سه‌ره‌ده‌ریكرنا گه‌نجان د ڤی بیاڤیدا، بابه‌تێ ڤێ راپورتێنه‌ یا كو هه‌ژماره‌كا گه‌نجان ژ ته‌خێت جودا جودا بوچوونێت خو تێدا ئازراندین.
ل دور راددێ هه‌ستكرنا گه‌نجان ب به‌رپرسیاریێ ملله‌ت عسمه‌ت وه‌ك روژنامه‌ڤانه‌ك دبێژیت" به‌رپرسایه‌تی وه‌كی ئه‌ركه‌كێ گرنك د هه‌ر بیاڤه‌كێ ژیانێدا نه‌ ب تنێ پیدڤی ب هه‌ستكرنێ هه‌یه‌، به‌لكی زیده‌تر پێدڤی پێگیریكرن و كاركرنه‌كا ژ دل هه‌یه‌، گه‌نج ژی وه‌كی هه‌ر تویژه‌كا دی یا ژیانێ د وارێ به‌رپرسیاتیێت دكه‌ڤنه‌ ستویی ویدا، هه‌ست پێ دكه‌ت و كار بو دكه‌ت، ره‌نگه‌ ژی دوو لایه‌نی تێدا هه‌بیت، د هنده‌ك كاراندا گرنك بیت و هنده‌كێت دی ژی لاوازی تێدا هه‌بیت، ئه‌ڤه‌ژی بو شێوازی وی به‌رپرساتیێ ڤه‌دگه‌ریت، لی یا ژ هه‌میان باشتر ژبو مه‌ گه‌نجان، كاركرنه‌كا دورست ژ ئه‌نجامێ پیگیریكرنا مه‌ بێت و هه‌ر كاره‌كێ ئه‌م شیاین سه‌ركه‌فتیانه‌ ئه‌نجام بده‌ین هه‌لبه‌ت ژ ئه‌نجامێ وێ باش هه‌ستكرنێیه‌، گه‌نجان شیان هه‌نه‌ و د هه‌مان ده‌م دڤێت مه‌ حه‌ز و ئاره‌زو هه‌بن و خو د ڤان شیان و حه‌زاندا باش تێبگه‌هینین و پێ بگه‌هینیت و پێنگاڤ پێنگاڤێت رژد بگه‌هینه‌ گوپیتكا سه‌ركه‌فتنی.
 ل دور هه‌ستكرنا گه‌نجان ب به‌رپرسیاریه‌تێ هێمن عه‌بدللا كه‌ركوكی قوتابیێ ماسته‌رێ ب زانستێت سیاسی ل وه‌لاتێ سودانێ  دبێژیت "له‌ پێشدا ئه‌بێ ئه‌وه‌مان له‌ یا دبێت كه‌ گه‌نج ئه‌بێت زیندوترین چینی كومه‌لگا بێت، هه‌ر كومه‌لگایه‌ك گه‌نج تیایدا كاره‌كته‌رێكی چالاك نه‌بوو، ئه‌وه‌ ئه‌و كومه‌لكایه‌ مردووه‌، پێم وایه‌ له‌ كوردستانی خومان ئه‌و هه‌ستكردن به‌ به‌رپرسیارێتی، لای زورینه‌ی گه‌نجان زور لاوازه‌، ئه‌ویش ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بو ونكردنی ئامانج له‌ ژیانی روزانه‌یاندا، ئێستا ئامانجی گه‌نجی ئێمه‌ شتی كاتی و تایبه‌تیه‌، تێروانینی بو داهاتوو لاوازتره‌، به‌لام له‌گه‌ل ئه‌وه‌ش گه‌نجانێك هه‌ن به‌رپرسیارانه‌ مامه‌له‌ ئه‌كه‌ن، به‌لام ئه‌وان رێژه‌یان كه‌متره‌ و كاریگه‌ریان زور نیه‌. ب دیتنا هنده‌كان، گه‌نج ب ره‌نگه‌كێ پێدڤی هه‌ست ب به‌رپرسیاریه‌تێ ناكه‌ن، روژنامه‌ڤان ملله‌ت عسمه‌ت ژی دبێژیت "ب راستی مه‌ چ ڤه‌كولینێت وه‌سا نه‌كرینه‌ دا بزانین كا ئاستێ به‌رپرساتیا گه‌نجان چه‌نده‌، و كا ئه‌ڤ هه‌ستكرنه‌ هه‌یه‌ یان نه‌، دیسا د پتریا كاروباراندا، گه‌نج خودان به‌رپرساتینه‌، لێ ئه‌گه‌ر د هنده‌ك لایه‌ناندا، د لاواز بن، یان ب وێ ئاخفتنا هه‌ست نه‌كرنا ب به‌رپرساتیێ، ئه‌گه‌رێت وێ گه‌له‌كا فه‌ره‌ گه‌نج بێنه‌ ئاڤاكرن و رێك پێ بێنه‌دان ژبو به‌رپرساتیكرنێ ژ خیزانێ تاكو ده‌ستهه‌لاتێت جودا جودا، چونكی د راستیدا، هوكارێ سه‌ره‌كیێ كو به‌رپرسایه‌تی كێم هه‌بیت، نه‌بوونا په‌روه‌رده‌كا ساخله‌مه‌، د وێ ژینگه‌ها كو گه‌نج تێدا دژیت، ئه‌ڤجا ئه‌و چ ژینگه‌هه‌ك بیت و دیسا رێك نه‌دان، ب گه‌نجی و نه‌چێكرنا باوه‌ریێ د چه‌مكێ به‌رپرساتیكرنێدا ل ده‌ڤ گه‌نجی ژی هوكارێت دیترن، بو لاوازیا ڤێ هه‌ستكرنێ. هێمن عه‌بدللا كه‌ركوكی ل دور هه‌سته‌نه‌كرنا گه‌نجان ب به‌رپرساتیێ دبێژیت "هوكاره‌كه‌ی ونكردنی ئامانجه‌  بو نمونه‌ گرنگیدان به‌ خوێندن و خو په‌روه‌رده‌كردن بو ئه‌وه‌ی تاكێكی سودبه‌خشبیت بو كومه‌لگاكه‌ی، گوراوه‌ بو مونافه‌سه‌ی كرینی نویترین سه‌یاره‌ و جل و به‌رك و موبایل، واته‌ خه‌ریكه‌ وه‌كو گه‌نجانی ولاتی كه‌نداومان كه‌ به‌هوی باشی گوزه‌رانی روژانه‌یانه‌وه‌ هیج پالنه‌رێكیان لا دورست نابێت كه‌ هه‌ول بده‌ن و خویان دورست بكه‌نه‌وه‌، به‌لكو ته‌نها وه‌ك مشه‌خوریك له‌ سه‌ر نه‌وتی كه‌نداو ئه‌ژین، هه‌ر كاتێك ئه‌و نه‌وته‌ش وشك بو ئه‌وان تووشی زورترین كێشه‌ی ئابوری ئه‌بن. لێ كوڤان ئیبراهیم وه‌ك گه‌نجه‌ك ل دور هوكارێت لاوازیا هه‌ستكرنا گه‌نجان ب به‌رپرسیاریێ دبێژیت "راسته‌ مروڤ لاوازیه‌كا مه‌زن دبینیت د ته‌خا گه‌نجاندا د هه‌ستكرنا ب به‌رپرسیاره‌تیێدا، ئه‌گه‌ر مروڤ به‌رێ خو بده‌ته‌ گه‌نجێ سالێت هه‌شتێیان و هه‌تا نوتان، دگه‌ل گه‌نجێ ئه‌فرو جوداهیه‌كا ئێكجار مه‌زن هه‌یه‌ ب هه‌ستكرنا ب به‌رپرسیاره‌تیێدا. هوكارێ سه‌ره‌كی حوكمه‌ته‌، چونكی ل هه‌می وه‌لاتێت جیهانێ، شه‌ش هه‌یڤان هه‌تا 2 سالان له‌شكه‌ری هه‌یه‌، و ئه‌و كه‌سێ دچیته‌ له‌شكه‌ریێ د ژیێ گه‌نجاتیێدا فێری به‌رپرسیاره‌تێی دبیتن و دبیته‌ خودان له‌شه‌كێ ساخ و بهێز، مخابن حوكمه‌تێ خو ل گه‌نجان نه‌كریه‌ خودان و هێشتا ته‌مبه‌لتر كرینه‌ ب دانانا سیسته‌مێ (بێما بێكاریێ) كو ئه‌ڤه‌ژی ب دیتنا من، مه‌زنترین خه‌لتیه‌ حوكمه‌تی كری، داكو گه‌نجی لاواز بكه‌ت و به‌رده‌وام به‌رێ گه‌نجی ل حوكمه‌تی بیتن. هوكارێ دی ده‌یك و بابن، ده‌یك و بابان ب ئێكجاری ده‌ست ژ كور و كچێت خو به‌رداینه‌، ب ئه‌ركێ بابینی و دایینیێ نارابن، و بو كوری ترومبێل و موبایل و باشترین جلك و پاره‌كی باش كریه‌ د به‌رێكێدا، ئه‌فه‌ژی گه‌نجی فێری ته‌مبه‌لیێ دكه‌ت، ل ده‌مێ به‌رپرساتی دكه‌ڤیته‌ د ستویێ گه‌نجیدا، شوك دبیت، نوزانیت دێ چه‌وا ره‌فتارێ دگه‌ل ژیانا خو یا نوی كه‌ت، دفیت ده‌یك و باب روله‌كی باش بگێرینن د په‌روه‌رده‌كرنا گه‌نجیدا هه‌ر د ژیه‌كی زویدا. هوكارێ دی قوتابخانه‌یه‌ كو هه‌ر ده‌ست ژ فی بابه‌تی به‌رداینه‌ و گه‌نجی هیچ فێری كارێ پراكتیكی ناكه‌ن، هه‌می خواندنه‌ و هیچ كار ل سه‌ر عه‌ردی نینه‌ كو گه‌نج بو خو مفایی ژێِ ببینیت، ئه‌ڤه‌ژی گه‌نجه‌كێ ته‌مبل به‌رهه‌م دئینیت و دبیته‌ بارگرانیه‌ك بو كومه‌لگه‌هێ و حوكمه‌تێ و بو گه‌نجی ب خوژی، و ئاریشا مه‌زن ئه‌وه‌ حوكمه‌تێ هیچ پلانه‌ك بو ڤی گه‌نجی نینه‌، كو ل پاشه‌روژێ هه‌ست ب به‌رپرسایه‌تیێ بكه‌ت. ل دور وێ ئێكێ گه‌نجێ مه‌ تا چ رادده‌ خوشیێ ژ ئه‌داكرنا به‌رپرساریه‌تێدا دبینیت و چه‌وا سه‌ره‌ده‌ریێ دكه‌ت؟ هه‌ژار باوانی وه‌ك چالاكڤانه‌كێ مه‌ده‌نی دبێژیت "دشێم بێژم‌ 1.1 % خوشیێ ژ ئه‌داكرنا به‌رپرسایه‌تیا گشتی (مروڤایه‌تیێ) دبینن، و 49.9% خوشیێ ژ ئه‌داكرنا به‌رپرسایه‌تیێن خێزانی دبینن (ژئه‌گه‌رێ هه‌بوونا هوزگه‌ریێ) و 50% هه‌ر چ خوشیێ ژێ نابینن و بو وان باره‌كێ گرانه‌!
ل دور سه‌ره‌ده‌ریا گه‌نجێ مه‌ دگه‌ل به‌رپرسیاریێ، ماموستا سیروان ره‌مه‌زان ژ ئاكرێ دبێژیت "دێ كه‌ڤینه‌ د شاشیه‌كا مه‌زندا ئه‌گه‌ر بێژین هه‌می، لێ پڕانیا گه‌نجان به‌رپرسیاریه‌تیا خو ب ده‌م بوراندن دزانن.. ل وێ ژی زێده‌تر گه‌له‌ك ژ گه‌نجێ مه‌ ب ده‌ستكه‌فته‌كا كه‌سوكی دزانن، ئه‌گه‌ر شیا جاره‌كێ ژ جاران ب بریارا خو خه‌مساریه‌كێ د كارێ خو دا بكه‌ت، ب تایبه‌ت ئه‌گه‌ر د كاره‌كێ گشتیدا بیت، بو نمونه‌ د سازیه‌كا حكومیدا.. ئه‌وا ئه‌ڤرو ژ هه‌میان دلگرانتر ئه‌وه‌ كو گه‌نجێت مه‌ ل كاركرنا كه‌رتێ تایبه‌ت گه‌له‌ك د رژدترن ژكه‌رتێ گشتى، ئه‌گه‌ر گه‌نجه‌كی ببینی ل كومپانیانه‌كێ كار دكه‌ت دێ بینی گه‌له‌ك خه‌مخورتر یێ كار دكه‌ت ده‌مێ هه‌مان گه‌نج ل كه‌رتێ گشتی بیت، د ده‌مه‌كیدا كو دڤێت  ل كه‌رتێ گشتی خه‌مخورتر بیت ژ كه‌رتێ تایبه‌ت، ئه‌ڤه‌ وه‌ك كارێ ده‌رڤه‌یی، د ناڤا خێزانێژیدا ب كورتی ره‌وشا خێزانێت ئه‌ڤرو به‌لگه‌هێت حاشا هه‌لنه‌گرن كو گه‌نجێت مه‌ چ ئاگه‌ه ژ ده‌ردورێ خێزانیێ خو نینه‌، نه‌ خویشكا خو و نه‌براى و نه‌ كه‌سێت دیتر، و دزانیت هه‌ر كه‌سه‌ك د ناڤا خێزانێدا بو خو رادكێشیت، ئه‌ڤه‌ژی ئێك ژ دابونه‌ریتێت نوی و  نه‌گه‌تیڤێت روژئاڤایینه‌ كو هاتینه‌ د ناڤا خێزاناندا.ل دور وێ ئێكێ بوچی گه‌نج هزر دكه‌ن به‌رپرسایه‌تی باره‌كێ گرانه‌؟ هه‌ژار باوانی دبێژیت  "گه‌نج هزر دكه‌ن د نه‌چارن، له‌وما به‌رپرسایه‌تیێ دكه‌ن و نه‌ ژ دل دكه‌ن و د وارێ ئاره‌زویا خو دا كار ناكه‌ن، ئه‌ڤجا ئه‌ڤ بارگرانیه‌ ژ ئه‌گه‌رێ پالدانا خێزانێ یا خه‌له‌ت بیت (فه‌رمانێت سه‌میانی) یان ژی ژ ئه‌گه‌رێ برسه‌ك و ریسیه‌ك و پێخاسیه‌كێ بیت، یان ژی ژ ئه‌گه‌رێ هه‌ڤالێت خراب بیت و نه‌ د ئاستێ وی یێ ماددیدا كو هه‌رده‌م ئه‌و هه‌ست ب شه‌رمێ بكه‌ت، یێ كێم پاره‌یه‌، له‌وما دبیت بگه‌هیته‌ راددێ دزینێ ژی هنده‌ك جاران.

خوله‌كا روژنامه‌ڤانى ل دور رولێ میدیایێ د هشیاركرنا نه‌هێلانا كوچكرنا نه‌یاسایی و بكارئینانا بلوگه‌ر و سوشیال میدیا



نوكه‌ ل هه‌ولێرین پشكدارین ل خوله‌كا روژنامه‌ڤانى ل دور رولێ میدیایێ د هشیاركرنا نه‌هێلانا كوچكرنا نه‌یاسایی و بكارئینانا بلوگه‌ر و سوشیال میدیا د ڤی بواریدا. ئه‌م ژ دهوكێ (نارین شیخ شه‌مو و عبدالرحمن بامه‌رنی و ئیبراهیم دێرگژنیكی و سیوف محمد). كو ژ لایێ رێكخراوا میدیا سه‌ربه‌خو ل كوردستانێ.
الان نحن مشاركين في دورة صحفية حول الاعلام الاجتماعي و خاصة استعمال المدونات في مجال التوعية ضد الهجرة الغير الشرعية و كيفية استعمال تلك المواقع تويتر و فيس بوك و بلوكر في هذا المجال، في مدينة اربيل عاصمة اقليم كوردستان العراق نظمها المركز الاعلامي المستقل في كردستان و على قاعتها .
المشاركون من دهوك كل من (نارین شیخ شه‌مو و عبدالرحمن بامه‌رنی و ئیبراهیم دێرگژنیكی و سیوف محمد).
نوكه‌ ل هه‌ولێرین پشكدارین ل خوله‌كا روژنامه‌ڤانى ل دور رولێ میدیایێ د هشیاركرنا نه‌هێلانا كوچكرنا نه‌یاسایی و بكارئینانا بلوگه‌ر و سوشیال میدیا د ڤی بواریدا. ئه‌م ژ دهوكێ (نارین شیخ شه‌مو و عبدالرحمن بامه‌رنی و ئیبراهیم دێرگژنیكی و سیوف محمد). كو ژ لایێ رێكخراوا میدیا سه‌ربه‌خو ل كوردستانێ.